Brüt kâr ile net kâr farkı: kâr marjı nasıl hesaplanır?

Kısa cevap: Brüt kâr, net satış gelirinden yalnızca satılan malın maliyeti düşüldükten sonra kalan tutardır. Net kâr ise buna ek olarak kira, personel, pazarlama, finansman gibi tüm giderler ve vergi düşüldükten sonra kalan son rakamdır. Kâr marjı, ilgili kârın net satışa bölünüp 100 ile çarpılmasıyla bulunur.

Brüt kâr neyi ölçer?

Brüt kâr, ürün veya hizmetin kendisinin ne kadar kazandırdığını gösterir. Formülü basittir: Brüt kâr = Net satışlar – Satılan malın maliyeti. Bir toner bayisi ay içinde 100.000 TL’lik net satış yapmış ve bu ürünleri 70.000 TL’ye almışsa brüt kâr 30.000 TL’dir. Bu rakam fiyatlama ve tedarik pazarlığının ne kadar başarılı olduğunu yansıtır; ancak işletmenin cebinde kalan parayı göstermez.

Net kâr neyi ölçer?

Net kâr, işletmenin tüm faaliyetlerinden sonra elde kalan sonuçtur. Net kâr = Brüt kâr – Faaliyet giderleri – Finansman giderleri – Vergi. Aynı örnekte ofis kirası, personel, kargo ve reklam giderleri toplam 22.000 TL, kredi faizi 2.000 TL ise vergi öncesi kâr 6.000 TL olur. Verginin hesabı işletmenin türüne ve dönemin şartlarına bağlıdır; bu kısım için mali müşavirinizin hesaplaması esas alınmalıdır.

Kâr marjı formülleri

• Brüt kâr marjı (%) = Brüt kâr / Net satışlar x 100
• Faaliyet kâr marjı (%) = Faaliyet kârı / Net satışlar x 100
• Net kâr marjı (%) = Net kâr / Net satışlar x 100

Marj hesabında KDV hariç tutarlar kullanılır. KDV dahil satış tutarını paydaya koymak marjı olduğundan düşük gösterir, çünkü tahsil edilen vergi işletmenin geliri değildir.

Örnek tablo: aynı satış, farklı kâr katmanları

Kalem	Örnek tutar	Marj
Net satışlar	100.000 TL	%100
Satılan malın maliyeti	-70.000 TL
Brüt kâr	30.000 TL	%30
Faaliyet giderleri	-22.000 TL
Faaliyet kârı	8.000 TL	%8
Finansman gideri	-2.000 TL
Vergi öncesi kâr	6.000 TL	%6

Tablo, yüksek brüt marjın tek başına yeterli olmadığını gösterir: %30’luk brüt marj, giderler sonrasında %6’ya iner. Brüt marjı iyi olduğu hâlde net kârı zayıf kalan işletmelerde sorun genellikle gider tarafındadır; brüt marjı düşük olanlarda ise fiyatlama veya alış maliyeti ele alınmalıdır.

Marjı iyileştirmek için nereden başlamalı?

1. Ürün bazında brüt marjı çıkarın; ortalama marj, zarar ettiren kalemleri gizleyebilir.
2. En büyük üç gider kalemini belirleyin ve önceki dönemlerle karşılaştırın.
3. Tedarikçi fiyatlarını dönemsel olarak gözden geçirin; alış maliyetindeki küçük düşüşler brüt marja doğrudan yansır.
4. Vadeli satışların finansman yükünü hesaba katın; uzun vade net kârı azaltabilir.

Ürün ve gider kayıtlarını tek yerde tutan Bilişim Ajans Muhasebe, kâr/zarar raporunda brüt kâr ile dönem sonucunu ayrı satırlar hâlinde gösterir. Gider tarafında bütçe disiplini kurmak için küçük işletmede BT bütçesi planlama yazımız, satış kanalı seçiminin marja etkisi için ise pazaryeri mi kendi e-ticaret sitesi mi karşılaştırması faydalı olur.

Konuyla ilgili: Excel pivot tablo, e-ticarette fiyat ve KDV gösterimi ve ön muhasebe rehberi.

Sık sorulan sorular

Brüt kâr ile net kâr arasındaki temel fark nedir?

Brüt kâr yalnızca satılan malın maliyetini düşer. Net kâr ise faaliyet giderlerini, finansman giderlerini ve vergiyi de düşerek işletmenin son sonucunu gösterir.

Kâr marjı hesaplanırken KDV dahil mi alınır?

Hayır. Satış ve maliyet tutarları KDV hariç alınır. Tahsil edilen KDV işletmenin geliri olmadığı için marj hesabına katılmaz.

Brüt marj yüksek ama net kâr düşükse ne anlama gelir?

Bu durum genellikle faaliyet veya finansman giderlerinin satışa göre yüksek olduğunu gösterir. İlk adım, en büyük gider kalemlerini dönemler arasında karşılaştırmaktır.