Disk Sağlığı Nasıl Kontrol Edilir? SMART Değerleri ve Arıza Önce Belirtileri

Kısa cevap: Hard disk ve SSD’ler, SMART adı verilen bir izleme sistemiyle kendi sağlık bilgilerini kaydeder. Bu bilgiler üreticinin aracı ya da bağımsız disk izleme programlarıyla okunarak diskin genel durumu, SSD’lerde kalan ömür ve yazılan veri miktarı, HDD’lerde yeniden atanan ya da bekleyen sektör sayısı gibi değerler görülebilir. Sık donma, dosyaların açılmaması, belirgin yavaşlama ve HDD’lerde tıklama sesi arıza habercisi olabilir. SMART uyarısı ya da bu belirtiler görüldüğünde öncelik testler değil, verilerin gecikmeden yedeklenmesidir; ardından disk değişimi planlanır. SMART her arızayı önceden haber vermediği için düzenli yedekleme her durumda gereklidir.

Nelere bakılır?

• Genel durum: Araçlar diski genellikle iyi, dikkat ya da kötü olarak özetler.
• SSD kalan ömür: Yüzde olarak kalan ömür ve toplam yazılan veri miktarı.
• HDD sektör değerleri: Yeniden atanan, bekleyen ve düzeltilemeyen sektör sayılarında artış önemli bir uyarıdır.
• Sıcaklık: Sürekli yüksek sıcaklık disk ömrünü kısaltabilir.
• Çalışma süresi: Diskin toplam çalışma saati yaşı hakkında fikir verir.

Adım adım kontrol

1. Önemli veriler güncel olarak yedeklenmiş mi, kontrol edilir.
2. Üreticinin disk aracı ya da güvenilir bir izleme programıyla SMART bilgisi okunur.
3. Uyarı ya da artış gösteren değerler not edilir.
4. Windows olay kayıtlarında disk hataları aranır.
5. Uyarı varsa veriler hemen başka bir ortama kopyalanır ve disk değişimi planlanır.
6. Sunucu ve NAS’larda disk uyarılarının e-posta ile bildirilmesi sağlanır.

Sunucu, NAS ve RAID

• RAID tek disk arızasında çalışmayı sürdürür; ancak arızalı disk hızla değiştirilmezse ikinci arıza veri kaybına yol açabilir.
• Aynı dönemde alınan diskler benzer zamanlarda yıpranabilir; bir disk değiştirilirken diğerleri de izlenir.
• RAID yedek değildir; ayrı yedekleme gerekir.

Arıza sonrasını disk arızasında veri kurtarma, yedek düzenini ofiste veri yedekleme, disk yükseltmeyi SSD yükseltme mi yeni bilgisayar mı yazımızda anlattık.

Sık sorulan sorular

SSD aniden bozulur mu?

SSD’ler genellikle yıpranma belirtisi verir; ancak denetleyici ya da elektrik kaynaklı arızalar uyarı vermeden de olabilir. Bu nedenle SMART bilgisi izlenirken düzenli yedek de alınmalıdır.

Disk tıklama sesi ne anlama gelir?

Hard disklerde tekrarlayan tıklama mekanik bir sorunun belirtisi olabilir. Bu durumda disk gereksiz yere çalıştırılmamalı, veriler önemliyse profesyonel veri kurtarma değerlendirilmelidir.

Disk kontrolü ne sıklıkla yapılmalı?

Sunucu ve NAS’larda sürekli izleme ve otomatik uyarı önerilir. Kullanıcı bilgisayarlarında ise uzaktan yönetim araçlarıyla periyodik kontrol ya da bakım ziyaretlerinde inceleme yeterlidir.