Satış iade faturası ne zaman kesilir? Stok ve cari bakiyeye etkisi

Kısa cevap: Satış iadesi, daha önce satıp faturaladığınız bir malın müşteri tarafından geri gönderilmesidir. Müşteri fatura düzenleyebilen bir işletmeyse iade faturasını genellikle müşteri keser; sizin tarafınızda bu belge satış iadesi olarak kaydedilir. Kayıt sonucunda iade edilen mal stoka geri girer, müşterinin cari borcu da iade tutarı kadar azalır. Bireysel müşteri iadelerinde belge düzeni farklıdır ve mali müşavirinizle teyit edilmelidir.

Satış iadesi nedir?

Satış iadesi, tamamlanmış bir satışın kısmen veya tamamen geri alınması anlamına gelir. Hatalı ürün gönderimi, kusurlu mal, yanlış miktar ya da müşterinin fikrini değiştirmesi en yaygın nedenlerdir. Fatura iptalinden farklı olarak iade, gerçekleşmiş bir satışın ters yönde yeni bir belgeyle düzeltilmesidir; orijinal fatura kayıtlarda kalmaya devam eder.

İade faturasını kim keser?

Genel uygulamada malı geri gönderen taraf iade faturasını düzenler. Bu yüzden kurumsal bir müşteri size mal iade ettiğinde, iade faturası o müşteri tarafından kesilir ve size ulaşır. Siz bu belgeyi sisteminize satış iadesi olarak işlersiniz. Fatura düzenleme yükümlülüğü olmayan bireysel müşterilerde ise iade, farklı belgelerle kayıt altına alınır. Bu ayrıntılar mevzuata bağlıdır; güncel kuralları mali müşavirinizle teyit edin.

Elektronik belge kullanan işletmelerde iade süreci seçilen belge türüne göre değişir. Bu konuya genel bir bakış için e-Fatura ve e-Arşiv geçiş süreci yazımızı okuyabilirsiniz.

Satış iadesi stoku ve cari bakiyeyi nasıl etkiler?

Satış iadesi, satış faturasının yaptığı her şeyi tersine çevirir. Aşağıdaki tablo, tamamen örnek rakamlarla iki belgenin etkisini yan yana gösterir. KDV örneğin %20 alınmıştır; oranlar ürüne göre farklı olabilir ve değişebilir.

Kalem	Satış faturası	Satış iadesi	Net sonuç
Miktar (adet)	10 çıkış	2 giriş	8 çıkış
Ara toplam	10.000 TL	2.000 TL	8.000 TL
KDV (örnek %20)	2.000 TL	400 TL	1.600 TL
Müşteri cari bakiyesi	12.000 TL borç	2.400 TL alacak	9.600 TL borç

Müşteri satış bedelini zaten ödemişse, iade sonrası cari hesap müşteri lehine alacaklı duruma geçer. Bu tutar ya sonraki alışlardan düşülür ya da müşteriye geri ödenir. Geri ödeme yapıldığında kasa veya banka çıkışı işlenerek bakiye kapatılır.

Satış iadesi adım adım nasıl kaydedilir?

1. Malı kontrol edin: Gelen ürünün miktarını ve durumunu iade belgesiyle karşılaştırın.
2. Orijinal faturayı bulun: İadenin hangi satışa ait olduğunu ve o satıştaki birim fiyatı tespit edin.
3. Satış iadesini işleyin: İade belgesini, orijinal faturadaki fiyat ve KDV oranıyla sisteme girin.
4. Stok durumunu belirleyin: Satılabilir ürün stoka alınır; kusurlu ürün ayrı bir depo veya hurda kaydına alınabilir.
5. Cari hesabı kontrol edin: Müşterinin bakiyesinin doğru tutarda azaldığını doğrulayın; gerekiyorsa geri ödeme işlemini kaydedin.

Satış iadelerinde sık yapılan hatalar

• İadeyi güncel fiyattan kaydetmek; doğru yöntem, orijinal satış fiyatını kullanmaktır.
• Kusurlu ürünü satılabilir stoka almak ve sonra hatalı ürünü tekrar satmak.
• Satış faturasını silerek iadeyi çözmeye çalışmak; bu, kayıt bütünlüğünü bozar.
• Geri ödemeyi kasadan yapıp cari hesaba işlememek.

Online satış yapan işletmelerde iadeler daha sık yaşanır; sürecin müşteri tarafı için e-ticarette iade ve değişim süreci yazımıza bakabilirsiniz. Bilişim Ajans Muhasebe‘de satış iade faturası işlendiğinde stok girişi ve cari bakiye düzeltmesi aynı anda yapılır; kar/zarar ve KDV raporları da iadeyi dikkate alır.

Konuyla ilgili: Havale ve EFT ile ödeme yönetimi, Sahte fatura ve ödeme dolandırıcılığı, Ön muhasebe rehberi

Sık sorulan sorular

Satış iadesi ile fatura iptali aynı şey mi?

Hayır. İptal, faturanın hiç geçerli olmaması gereken durumlar için kullanılır; iade ise gerçekleşmiş bir satışın yeni bir belgeyle geri alınmasıdır. Hangi yolun uygun olduğunu mali müşavirinizle teyit edin.

İade edilen mal hangi fiyatla kaydedilir?

Genellikle orijinal satış faturasındaki birim fiyat ve KDV oranı esas alınır. Böylece iade, satışı tam olarak tersine çevirir.

Kusurlu iade ürünü stoka alınmalı mı?

Kusurlu ürünün satılabilir stoktan ayrı izlenmesi önerilir. Ayrı bir depo veya durum kaydı kullanılması, hatalı ürünün yanlışlıkla tekrar satılmasını önler.