Duman ve Isı Dedektörü Türleri: Hangi Alana Hangi Dedektör?

Kısa cevap: Yangın algılamada kullanılan başlıca dedektör türleri optik duman, ısı, çoklu sensör, ışın tipi ve aspirasyonlu dedektörlerdir. Optik duman dedektörü ofis, koridor ve odalar gibi genel alanlarda erken algılama sağlar; ısı dedektörü ise mutfak, kazan dairesi ve otopark gibi dumanın, buharın ya da tozun normalde bulunduğu yerlerde yanlış alarmı önler. Çoklu sensörlü dedektörler duman ve ısı bilgisini birlikte değerlendirir, yüksek tavanlı depolarda ışın tipi, sistem odası gibi kritik alanlarda aspirasyonlu dedektörler tercih edilebilir. Dedektör türü ve yerleşimi, alanın kullanım amacına, tavan yüksekliğine ve ilgili standartlara göre projede belirlenmelidir.

Dedektör türleri nasıl çalışır?

• Optik duman dedektörü: Algılama odasına giren duman parçacıklarının ışığı saçmasıyla alarm verir; içten için yanan yangınlarda erken uyarı sağlar.
• Sabit sıcaklık ısı dedektörü: Ortam sıcaklığı belirli bir değere ulaştığında alarm verir.
• Sıcaklık artış hızı dedektörü: Sıcaklığın kısa sürede hızla yükselmesini algılar; alevli yangınlara hızlı tepki verir.
• Çoklu sensörlü dedektör: Duman ve ısı bilgisini birlikte değerlendirerek hem erken algılama hem de daha az yanlış alarm hedefler.
• Işın tipi dedektör: Verici ile alıcı ya da yansıtıcı arasındaki ışının dumanla zayıflamasını algılar; yüksek tavanlı geniş hacimlerde kullanılır.
• Aspirasyonlu dedektör: Borularla ortamdan sürekli hava örneği çekip analiz eder; çok erken algılama gereken ya da erişimi zor alanlarda tercih edilir.

Hangi alana hangi dedektör?

• Ofis, koridor ve odalar: Genellikle optik duman ya da çoklu sensörlü dedektör.
• Mutfak ve çay ocağı: Buhar ve pişirme dumanı yanlış alarm yaratacağı için ısı dedektörü.
• Kazan dairesi ve otopark: Egzoz, toz ve sıcaklık değişimlerine uygun ısı ya da ortam için tasarlanmış dedektör.
• Yüksek tavanlı depo ve fabrika: Tavan yüksekliği ve alan genişliğine göre ışın tipi ya da aspirasyonlu dedektör.
• Sistem odası: Erken algılama için aspirasyonlu ya da hassas duman dedektörleri; söndürme sistemiyle birlikte planlanır.

Sık yapılan yerleşim hataları

1. Dedektörün klima üflemesinin, havalandırma menfezinin ya da vantilatörün hemen önüne takılması.
2. Mutfak, banyo gibi buharlı alanlara duman dedektörü konulması.
3. Asma tavan üstü ve yükseltilmiş döşeme altı gibi gizli boşlukların proje gerektiriyorsa korunmaması.
4. Kiriş, raf ve bölme duvarların dumanın yayılmasını engellediği alanlarda dedektör sayısının yeniden değerlendirilmemesi.
5. Tadilat sırasında takılan toz koruma kapaklarının iş bittikten sonra çıkarılmaması.

Sistemin genel yapısını yangın algılama sistemi rehberi, bakım ve testleri yangın alarm sistemi bakımı ve testi, sistem odası korumasını sistem odası gazlı söndürme yazımızda anlattık.

Sık sorulan sorular

İyonizasyon tipi dedektör hâlâ kullanılıyor mu?

İyonizasyon tipi dedektörler radyoaktif kaynak içerdiği için birçok ülkede yeni projelerde yerini büyük ölçüde optik ve çoklu sensörlü dedektörlere bırakmıştır. Mevcut sistemlerde bulunuyorsa değişim ve bertaraf, yetkin firma aracılığıyla yapılmalıdır.

Tek başına çalışan ev tipi dedektör işyeri için yeterli mi?

Pil ile çalışan bağımsız dedektörler yalnızca bulunduğu yerde ses çıkarır ve merkezi bir kayıt ya da izleme sağlamaz. İşyerlerinde yangın algılama genellikle ilgili mevzuata uygun, santrale bağlı bir sistemle yapılır.

Adresli ve konvansiyonel sistem farkı dedektör seçimini etkiler mi?

Evet. Adresli sistemlerde her dedektör santralde kendi adresiyle görünür ve yangının yeri tam olarak belirlenir; dedektörlerin santralle uyumlu olması gerekir. Konvansiyonel sistemlerde ise alarm yalnızca bölge düzeyinde gösterilir.