Kurumsal web sitesinde erişilebilirlik: yöneticiler için temel kontrol listesi

Kısa cevap: Web sitesi erişilebilirliği, görme, işitme, hareket veya bilişsel kısıtı olan kullanıcıların da sitenizi kullanabilmesi demektir. Kurumsal bir sitede ilk adım; görsellerde alt metin, düzgün başlık yapısı, yeterli renk kontrastı, klavye ile gezinebilme ve etiketli formlardır. Bu kontroller çoğunlukla mevcut site üzerinde yapılabilir ve düzenli bakımın bir parçası haline getirildiğinde kalıcı olur.

Erişilebilirlik neden yöneticinin gündeminde olmalı?

Erişilebilirlik çoğu zaman yalnızca tasarım ekibinin konusu gibi görülür. Oysa sitesi kullanılamayan bir ziyaretçi teklif formunu dolduramaz, iletişim bilgisine ulaşamaz ve kurumla iş yapma fırsatı kaybolur. Ekran okuyucu kullananlar, yaşı ilerlemiş kullanıcılar, telefonu tek elle kullananlar veya geçici bir sakatlık yaşayanlar bu kitlenin parçasıdır. Erişilebilir bir site aynı zamanda daha düzenli bir yapıya sahip olur; bu da arama motorlarının içeriği anlamasını kolaylaştırır.

Bazı sektörler ve kurum türleri için erişilebilirlikle ilgili düzenlemeler de gündeme gelebilir. Kurumunuz için geçerli bir yükümlülük olup olmadığını kendi hukuk veya uyum biriminizle netleştirmeniz önerilir.

Temel kontrol listesi

Aşağıdaki tablo, kurumsal bir sitede ilk değerlendirmede bakılacak alanları ve bu işin kurum içinde kime düşebileceğini gösterir.

Alan	Kontrol sorusu	Olası sorumlu
Görseller	Bilgi taşıyan her görselde anlamlı alt metin var mı, süs görselleri boş bırakılmış mı?	İçerik ekibi
Başlık yapısı	Her sayfada tek H1 var mı, alt başlıklar sırayla mı ilerliyor?	İçerik ekibi veya ajans
Renk ve kontrast	Metin ile arka plan arasında yeterli kontrast var mı, bilgi yalnızca renkle mi verilmiş?	Tasarımcı veya ajans
Klavye ile gezinme	Menü, formlar ve düğmeler yalnızca Tab ve Enter ile kullanılabiliyor mu, odak görünür mü?	BT sorumlusu veya ajans
Formlar	Her alanın görünür bir etiketi var mı, hata mesajları neyin yanlış olduğunu açıkça söylüyor mu?	BT sorumlusu
Video ve belgeler	Videolarda altyazı var mı, PDF belgeler metin olarak okunabiliyor mu?	İçerik ekibi

Görseller için alt metin yazma rehberimize, sayfa yapısı için başlık hiyerarşisi yazımıza, kontrast ve yazı boyutu için yazı tipi ve okunabilirlik rehberine bakabilirsiniz.

İlk değerlendirme nasıl yapılır?

1. Ziyaretçi açısından en önemli beş sayfayı seçin: ana sayfa, hizmet sayfaları, iletişim ve teklif formu.
2. Bu sayfaları fareye dokunmadan yalnızca klavye ile gezin; odak göstergesinin kaybolduğu veya bir menüde takılıp kaldığınız noktaları not edin.
3. Ücretsiz bir otomatik erişilebilirlik denetim aracıyla aynı sayfaları tarayın ve eksik alt metin, düşük kontrast ve etiketsiz alan uyarılarını listeleyin.
4. Telefonun yazı boyutunu büyütüp sayfaların taşmadan okunabildiğini kontrol edin.
5. İşletim sisteminin yerleşik ekran okuyucusu ile iletişim formunu baştan sona doldurmayı deneyin.
6. Bulguları önem sırasına koyun: formu kullanılamaz hale getiren sorunlar önce, görsel iyileştirmeler sonra gelir.

Kalıcı olması için sürece bağlayın

Tek seferlik bir düzeltme, birkaç ay içinde yeni eklenen içeriklerle bozulabilir. Bu nedenle erişilebilirlik kurallarını içerik ekibinin yazım kılavuzuna ekleyin: her yeni görsel için alt metin, her videoda altyazı, tablo ve listelerin doğru bloklarla oluşturulması gibi. Yeni sayfa veya kampanya açılırken yayın öncesi kontrol listesine erişilebilirlik maddeleri eklenebilir. Üç ayda bir yapılan teknik kontrollere de kısa bir klavye ve form testi dahil edilerek konu yıllık bakım takvimine bağlanabilir.

Ajansla çalışıyorsanız yeni tasarım veya yenileme tekliflerinde erişilebilirliğin kapsamda olup olmadığını ve hangi kontrollerin teslim öncesinde yapılacağını yazılı olarak netleştirmeniz, sonradan çıkabilecek ek işleri azaltır.

Sık sorulan sorular

Erişilebilirlik çalışması siteyi baştan yapmayı gerektirir mi?

Çoğu durumda gerekmez. Alt metin, form etiketleri, başlık düzeni ve renk kontrastı gibi düzeltmeler mevcut site üzerinde yapılabilir. Tema veya şablonun klavye ile kullanılamadığı durumlarda daha kapsamlı bir yenileme gündeme gelebilir; bunu ilk değerlendirme gösterir.

Otomatik test araçları yeterli mi?

Otomatik araçlar eksik alt metin, düşük kontrast ve etiketsiz form alanı gibi sorunları hızlıca bulur, ancak her şeyi yakalayamaz. Klavye ile gezinme ve ekran okuyucu ile dinleme gibi elle yapılan kontroller mutlaka eklenmelidir.

Yasal bir yükümlülüğümüz olup olmadığını nasıl öğreniriz?

Erişilebilirlik yükümlülükleri sektöre, kurum türüne ve hizmet verilen kitleye göre değişebilir. Kurumunuz için geçerli düzenlemeleri ve takvimi kendi hukuk veya uyum biriminizle netleştirmeniz en doğru yoldur.