Kâr eden ama nakdi olmayan işletme: kâr ile nakit farkı nereden doğar?

Kısa cevap: Kâr, bir dönemde kazanılan gelirle o gelire ait giderlerin farkıdır; nakit ise gerçekten kasaya ve bankaya giren ile çıkan paranın farkıdır. İkisi farklı zamanlarda oluştuğu için kâr eden bir işletmenin kasası boş olabilir. Farkın en yaygın kaynakları tahsil edilmemiş alacaklar, artan stok, kredi anapara ödemeleri, yatırım harcamaları ve ortakların çektiği paralardır.

Kâr ve nakit neden aynı şey değildir?

Kâr/zarar raporu, fatura kesildiğinde satışı, mal satıldığında maliyeti kaydeder. Paranın ne zaman geldiğiyle ilgilenmez. Nakit akışı ise yalnızca para hareketlerini izler. Bu yüzden ocak ayında kesilen ve nisanın sonunda tahsil edilen bir fatura, ocakın kârını artırır ama ocakın kasasına hiçbir katkı yapmaz.

Rapordaki kâr rakamını doğru okumak için kâr zarar raporu nasıl okunur yazımıza da göz atabilirsiniz. Ancak raporun göstermediği şeyleri bilmek en az okuduğunu bilmek kadar önemlidir.

Farkı doğuran beş yaygın neden

Kâr ile kasa arasındaki açık genellikle şu kalemlerden birinden veya birkaçından kaynaklanır:

• Vadeli satışlar: Fatura kesilmiş, kâr yazılmış, ama müşteri henüz ödememiştir.
• Stok artışı: Alınan malın bedeli ödenmiştir, ancak mal satılmadığı için gider olarak kârdan düşülmemiştir.
• Kredi anapara ödemeleri: Kredinin faizi giderdir, anaparası ise gider değildir; yine de kasadan çıkar.
• Yatırım harcamaları: Araç, makine veya bilgisayar alımı tek seferde nakit çıkarır, gider ise yıllara yayılabilir.
• Ortakların para çekmesi: Ortak hesabına yapılan aktarımlar kârı etkilemez, nakdi azaltır.

Bunlara ek olarak tahsil edilen KDV ile ödenecek KDV arasındaki zamanlama da ay içinde nakdi farklı gösterebilir. Vergi ödemelerinin zamanı ve tutarı için güncel kuralları mali müşavirinizle teyit edin.

Rakamlarla bir örnek: kâr 60.000 TL, kasa eksi

Uydurma rakamlarla bir ayı inceleyelim. İşletme ay içinde 400.000 TL satış yapmış, satılan malın maliyeti ve giderler düşüldükten sonra 60.000 TL kâr etmiştir. Ancak aynı ay içinde aşağıdaki hareketler olmuştur:

Kalem (örnek)	Kâra etkisi	Nakde etkisi
Dönem kârı	+60.000 TL	+60.000 TL (her şey peşin olsaydı)
Tahsil edilmeyen vadeli satış	Yok	-90.000 TL
Depoya eklenen ve satılmayan stok	Yok	-40.000 TL
Kredi anapara taksiti	Yok	-20.000 TL
Ortakın çektiği para	Yok	-15.000 TL
Sonuç	+60.000 TL	-105.000 TL

Rapor kârlı bir ay gösterirken kasa ve banka toplamında 105.000 TL azalma yaşanmıştır. Bu tablo, kârın tek başına ödeme gücü göstergesi olmadığını açıkça ortaya koyar.

Farkı her ay nasıl tespit edersiniz?

Ay sonunda kâr rakamı ile kasa-banka değişimini yan yana koyup aradaki farkı kalem kalem açıklamak, sorunu erken yakalamanın en kolay yoludur:

1. Kâr/zarar raporundan dönem kârını alın.
2. Kasa ve banka hesaplarının ay başı ve ay sonu bakiyelerini karşılaştırın.
3. Müşteri alacaklarındaki artışı cari bakiyelerden bulun.
4. Stok değerindeki değişimi stok raporundan çıkarın.
5. Kredi, yatırım ve ortak hareketlerini ayrı satırlarda yazın.
6. Açıklanamayan bir fark kalırsa kayıtları gözden geçirin.

Bu verilerin hepsi tek programda tutulduğunda karşılaştırma kısa sürer. Bilişim Ajans Muhasebe; kâr/zarar raporu, cari ekstre, stok raporu ve kasa-banka bakiyelerini aynı yerde sunar.

Nakit açığını kapatmak için neler yapılabilir?

Amaç kârdan vazgeçmek değil, kârın daha hızlı nakde dönmesini sağlamaktır. Vadesi geçen alacaklar için düzenli hatırlatma yapın, yeni müşterilere vade açmadan önce risk limiti belirleyin, satış hızının üzerinde stok almaktan kaçının ve büyük yatırımları nakit planına göre zamanlayın. Bu konuda vadesi geçen alacak takibi rehberimiz pratik bir yol haritası sunar.

Konuyla ilgili: Haftalık nakit akışı planı, Brüt kâr ve net kâr farkı, Vadeli satış takibi ve risk limiti

Sık sorulan sorular

Kâr eden bir işletme neden kredi kullanmak zorunda kalır?

Çünkü kâr henüz tahsil edilmemiş alacaklarda veya depodaki stokta bekliyor olabilir. Bu süre boyunca maaş, kira ve tedarikçi ödemeleri için nakde ihtiyaç duyulur ve açık krediyle kapatılır.

Kredi taksitleri neden kâr/zarar raporunda görünmüyor?

Taksidin anapara kısmı bir borcun geri ödenmesidir ve gider sayılmaz; raporda yalnızca faiz ve masraf kısmı gider olarak yer alır. Anapara ise nakit akışında görünür.

Nakit fazlası olan işletme zarar ediyor olabilir mi?

Evet. Kredi çekilmesi, müşteriden avans alınması veya tedarikçi ödemelerinin ertelenmesi kasayı dolu gösterebilir. Bu yüzden nakit bakiyesi ile kârlılık her zaman ayrı değerlendirilmelidir.