Konsinye satış nedir? Emanet mal ve satış takibinin temel düzeni

Kısa cevap: Konsinye satış, mal sahibinin (konsinye veren) ürünlerini mülkiyeti kendisinde kalmak üzere bir mağazaya veya bayiye (konsinye alan) bırakması ve yalnızca satılan kısım için faturalaşmasıdır. Satılmayan mal geri alınır. Sağlıklı takip için emanet stok ayrı izlenir, satış bildirimleri düzenli alınır ve dönem sonunda karşılıklı mutabakat yapılır.

Konsinye satış nasıl işler?

Konsinye düzeninde iki taraf vardır. Konsinye veren, malı üreten veya tedarik eden taraftır. Konsinye alan ise malı rafında sergileyen ve son müşteriye satan taraftır. Konsinye alan, malı peşin satın almadığı için sermaye bağlamadan ürün çeşidini artırır. Konsinye veren de ürününü yeni bir satış noktasına ulaştırır.

Örnek bir senaryo: Bir üretici, bir hediyelik eşya mağazasına 50 adet ürünü konsinye bırakır. Ay sonunda mağaza 30 adet sattığını bildirir. Üretici yalnızca bu 30 adet için fatura keser, kalan 20 adet mağazada emanet olarak kalmaya devam eder veya geri alınır.

Konsinye ile normal satış arasındaki fark

Konu	Normal (peşin veya vadeli) satış	Konsinye satış
Mülkiyet	Teslimle alıcıya geçer	Satılana kadar konsinye verende kalır
Faturalama zamanı	Teslimde veya hemen sonra	Satış bildirildiğinde
Satılmayan mal	İade sürecine tabidir	Koşullara göre geri alınır
Stok kaydı	Satıcının stoğundan düşer	Emanet stok olarak ayrı izlenir
Risk	Tahsilat riski	Kayıp, hasar ve bildirim gecikmesi riski

Konsinye malın hangi belgeyle gönderileceği ve satışın ne zaman faturalanacağı vergisel sonuçlar doğurur. Bu nedenle uygulamayı başlatmadan önce güncel kural ve uygulamaları mali müşavirinizle teyit edin. İrsaliye ile fatura arasındaki temel fark için sevk irsaliyesi ve fatura farkı yazımıza bakabilirsiniz.

Emanet stok nasıl izlenir?

Emanet stok, işletmeye ait olduğu halde başka bir adreste duran mallardır. Konsinye veren açısından bu malları ana stokla karıştırmamak gerekir; aksi halde satılabilir stok olduğundan fazla görünür.

1. Her konsinye noktası için ayrı bir emanet kaydı veya lokasyon tanımlayın.
2. Malı gönderirken ürün, adet ve birim değerini içeren bir belge düzenleyip karşı tarafa imzalatın.
3. Satış bildirim periyodunu yazılı olarak belirleyin, örneğin haftalık veya aylık.
4. Gelen bildirime göre satılan adet için fatura kesin ve emanet stoktan düşün.
5. Dönem sonunda emanet noktasındaki fiili sayımı kaydınızla karşılaştırın.

Bu adımların her biri, başka bir yerde duran malın hesabını tutabilmek içindir. Sayım yöntemleri için stok sayımı rehberimiz yol gösterir.

Sözleşmede netleştirilmesi gerekenler

• Satış bildirim sıklığı ve bildirimin biçimi
• Konsinye alanın uygulayacağı satış fiyatı veya fiyat aralığı
• Komisyon ya da alış fiyatı hesabı
• Kayıp, hasar ve hırsızlık durumunda sorumluluk
• Satılmayan malın iade süresi ve koşulu
• Ödeme vadesi

Bu koşullar yazılı olmadığında en sık yaşanan sorun, satışların geç bildirilmesi ve buna bağlı olarak tahsilatın gecikmesidir. Hukuki ayrıntılar için bir uzmandan destek alınması yerinde olur.

Konsinye mutabakatı ve tahsilat

Konsinye mutabakatı, dönem sonunda gönderilen, satılan, iade alınan ve hâlâ emanette duran adetlerin iki tarafla karşılaştırılmasıdır. Basit bir formül kullanılır: Gönderilen – Satılan – İade = Emanette kalan. Yukarıdaki örnekte 50 – 30 – 0 = 20 adet emanette kalmalıdır. Mağazada fiilen 18 adet varsa 2 adetlik farkın nedeni araştırılır.

Faturalanan satışlar konsinye alanın cari hesabına borç olarak işlenir ve vadesinde tahsil edilir. Örnek: Birim fiyatı 400 TL olan 30 adet için matrah 12.000 TL’dir; örneğin %20 KDV ile fatura toplamı 14.400 TL olur. Cari bakiyenin kontrolü için dönem sonu cari mutabakatı yazımızı inceleyin. Stok, irsaliye, fatura ve cari ekstreyi tek ekranda izlemek için bulut ön muhasebe programımız kullanılabilir.

Konuyla ilgili: Toptan satış ve bayi düzeni, faturalanmamış irsaliye takibi, stok değeri nasıl hesaplanır.

Sık sorulan sorular

Konsinye mal kimin stoğunda görünür?

Satılana kadar mülkiyet konsinye verende kaldığı için mal genellikle onun stoğunda, ayrı bir emanet kaydı olarak izlenir. Kayıt yöntemini mali müşavirinizle netleştirin.

Konsinye satışta fatura ne zaman kesilir?

Genel uygulamada fatura, konsinye alanın satışı bildirmesiyle satılan adet için kesilir. Belge türü ve zamanlaması vergisel sonuç doğurduğu için güncel kuralları mali müşavirinizle teyit edin.

Konsinye noktada eksik çıkan mal için ne yapılır?

Önce bildirilmemiş bir satış olup olmadığı kontrol edilir. Fark devam ederse sözleşmedeki kayıp ve hasar maddesine göre işlem yapılır; çoğu durumda eksik adet konsinye alana faturalanır.