Satış fiyatı nasıl belirlenir? Kâr marjı ile maliyet üstü ekleme farkı

Kısa cevap: Satış fiyatı iki temel yöntemle hesaplanır. Maliyet üstü eklemede (markup) maliyetin üzerine bir yüzde konur: fiyat = maliyet x (1 + ekleme oranı). Kâr marjı yönteminde ise hedeflenen yüzde satış fiyatı üzerinden hesaplanır: fiyat = maliyet / (1 – marj oranı). Aynı yüzde iki yöntemde farklı fiyat üretir; marj yöntemi her zaman daha yüksek fiyat verir.

Maliyet üstü ekleme (markup) nedir?

Maliyet üstü ekleme, ürünün alış veya üretim maliyetine sabit bir yüzde ekleyerek satış fiyatını bulma yöntemidir. Uygulaması kolay olduğu için perakendede ve toptan satışta yaygındır. Örnek: maliyeti 1.000 TL olan bir ürüne %30 ekleme yapılırsa 1.000 x 1,30 = 1.300 TL KDV hariç satış fiyatı elde edilir. Kazanç 300 TL’dir ve bu tutar maliyetin %30’u, satış fiyatının ise yaklaşık %23’üdür.

Kâr marjı yöntemi nedir?

Kâr marjı yöntemi, kazancın satış fiyatının belirli bir yüzdesi olmasını hedefler. Kâr/zarar raporları ve finansal analizler marj üzerinden konuştuğu için yönetim açısından daha tutarlıdır. Aynı üründe %30 marj hedeflenirse fiyat 1.000 / 0,70 = yaklaşık 1.428,57 TL olur. Kazanç 428,57 TL’dir; bu tutar satış fiyatının %30’una, maliyetin ise yaklaşık %43’üne denk gelir.

İki yöntemin karşılaştırması

Yüzde	Maliyet üstü fiyat (maliyet 1.000 TL)	Gerçekleşen marj	Marj yöntemiyle fiyat	Karşılık gelen ekleme
%20	1.200 TL	%16,7	1.250 TL	%25
%30	1.300 TL	%23,1	1.428,57 TL	%42,9
%40	1.400 TL	%28,6	1.666,67 TL	%66,7
%50	1.500 TL	%33,3	2.000 TL	%100

Dönüşüm için iki pratik formül yeterlidir: Marj = Ekleme / (1 + Ekleme) ve Ekleme = Marj / (1 – Marj). Ekip içinde “yüzde 30 kârla satıyoruz” denildiğinde hangi yöntemin kastedildiği netleştirilmezse hem fiyat listeleri hem de kâr beklentileri birbirini tutmaz.

Fiyatı belirlerken hesaba katılması gerekenler

Hangi yöntemi seçerseniz seçin, “maliyet” yalnızca faturalı alış fiyatı değildir. Doğru bir taban fiyat için şu kalemleri gözden geçirin:

• Alış fiyatına ek olarak nakliye ve gümrük gibi tedarik giderleri
• Kargo, ambalaj ve pazaryeri veya ödeme komisyonları
• Ortalama iade ve fire payı
• Vadeli satışlarda paranın bekleme maliyeti
• Döviz bazlı alımlarda kur değişimine karşı güvenlik payı

Hesaplanan rakam KDV hariç satış fiyatıdır. Son tüketiciye gösterilecek fiyat için KDV ayrıca eklenir; oran ürüne göre değişir, örneğin %20 ise 1.428,57 x 1,20 = yaklaşık 1.714,28 TL olur. Güncel oranları mali müşavirinizle teyit edin; vitrinde gösterim kuralları için e-ticarette fiyat ve KDV gösterimi yazımıza bakabilirsiniz.

Fiyat listesini güncel tutmak için adımlar

1. İşletme genelinde tek bir yöntem seçin ve yazılı hâle getirin.
2. Ürün gruplarına göre hedef marjları belirleyin; her ürün aynı marjı taşıyamaz.
3. Alış fiyatı değişen ürünleri düzenli olarak listeleyin ve satış fiyatını yeniden hesaplayın.
4. Toplu fiyat güncellemelerini Excel veya CSV ile yapıp sisteme tek seferde aktarın.
5. Güncelleme sonrası örnek birkaç üründe marjı elle kontrol edin.

Bilişim Ajans Muhasebe‘de ürün kartlarındaki alış ve satış fiyatlarını Excel/CSV aktarımıyla toplu güncelleyebilirsiniz. Kurumsal müşterilere özel fiyat verdiğiniz durumlar için B2B e-ticarette teklif ile satış, çok sayıda ürünü tek seferde işlemek için e-ticarette toplu ürün yükleme rehberleri yol gösterir.

Konuyla ilgili: B2B bayi sipariş portalı, pazaryeri mi kendi e-ticaret sitesi mi ve ön muhasebe rehberi.

Sık sorulan sorular

Maliyete yüzde 30 eklemek yüzde 30 kâr marjı mıdır?

Hayır. Maliyete yüzde 30 eklemek, satış fiyatı üzerinden yaklaşık yüzde 23 marj demektir. Yüzde 30 marj için maliyet 0,70’e bölünür.

Hangi yöntemi kullanmalıyım?

İkisi de doğru sonuç verir; önemli olan tutarlılıktır. Raporlarınız marj üzerinden okunduğu için hedefleri marjla belirleyip gerekirse eklemeye çevirmek pratik bir yoldur.

Satış fiyatı KDV dahil mi hesaplanmalı?

Marj ve ekleme hesabı KDV hariç tutarlarla yapılır. KDV, bulunan satış fiyatına en son eklenir.